Kişiler genellikle, beklenmedik zamanlarda ortaya çıkan, dişlerindeki acil
sorunlara yönelik ilk yardımın nasıl yapılacağı konusunda yeterli bilgiye sahip
değildirler. Oysa yapılacak çok basit uygulamalarla daha sonradan çözümlenmesi
çok zor olan tabloların ortaya çıkması önlenebilmektedir.
Acil yaklaşım gerektiren diş sorunları nelerdir?
Diş ağrısı
- Ağrıyan diş üzerinde ve dişlerin arasında bulunan gıda
birikintileri, diş fırçası ve diş ipi kullanılarak temizlenmeli ve yarım su
bardağına yarım çay kaşığı tuz ilave edilerek elde edilen tuzlu su ile ağız
iyice çalkalanmalıdır.
|
- Kesinlikle ağrıyan diş üzerine ASPİRİN ya da herhangi bir
ağrı kesici ilaç uygulanmamalıdır. Kimyasal yapıları nedeni ile bu gibi
ilaçlar diş etinde ve çevre yumuşak dokularda tahrişlere neden
olabilmektedir. Bu da diş ağrısının yanında ikinci bir ağrının oluşmasına
neden olacaktır.
|
- Eğer iltihap nedeni ile yüzde şişlik oluşmuşsa o bölgeye
soğuk kompres yapılmalıdır.
|
- Dişhekimine gitmeden önce bir ağrı kesici ilaç alınabilir.
|
- Diş üzerinde çürük nedeni ile oyuk oluşmuşsa buraya çok az
karanfil yağı (eugenol) emdirilmiş pamuk koyulabilir. Eugenol ağrının
azalmasını sağlayacaktır. Ancak, bu işlemi yaparken eugenol fazla
kullanılarak diş etine sızmasına neden olunmamalıdır. Çünkü karanfil yağı da
yumuşak dokuları tahrip edici özelliğe sahiptir.
|
- Bir an önce dişhekimine başvurulmalıdır.
|
Diş kırılması
- Tedaviye yardımcı olabilir düşüncesi ile -mümkünse- kırılan
diş parçası bulunarak koruma altına alınmalıdır.
|
- 30 dakika içerisinde dişhekimine gidilmelidir.
|
- Bu arada bölgede kanama meydana gelmişse temiz bir gazlı
bez ile basınç uygulanmalıdır. Basınç uygulamasına rağmen kanama 15 dakika
içerisinde durmazsa en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
|
- Diş kırılmaları, dişlerin yerlerinde oynaması ya da
çıkması, ağız dokularında yaralanmalar ve beyin sarsıntısı sıklıkla da
basketbol, futbol vs. gibi kontak sporları yaparken oluşan çarpma ve
düşmeler ile trafik kazaları sonucunda oluşmaktadır. Özellikle kontakt spor
yapan çocuklarda oluşabilecek ağız yaralanmalarını ve diş kırıklarını
önlemek için uygulanacak en uygun yöntem ağız koruyucusu (mounth guard)
kullanmalarını sağlamaktır.
|
- Diş darbe nedeni ile kendi yuvasında yer değiştirir ise
hafif bir parmak basıncı ile diş eski pozisyonuna getirilmeye
çalışılmalıdır.
|
- Dişi yuvasına yerleştirirken kesinlikle zorlanmamalıdır.
|
- En geç 30 dakika içerisinde dişhekimine başvurulmalıdır.
|
Daimi dişin yerinden çıkması
- Yerinden çıkan diş bulunmalıdır.
|
- Bulunan diş taç (kuron) kısmından tutulmalıdır.
Dişi kök kısmından tutarak buradaki dokuların daha fazla hasar görmesine
neden olunmamalıdır. Eğer dişin kök kısmındaki dokular fazla hasar görürse
dişin yuvasına tutunması mümkün olmaz. Kuron kısmından tutulan dişin
üzerinde bulunan yabancı maddeler akan su altında yıkanmalıdır.
|
- Diş yüzeyinin temizlenmesi sırasında ovalama
işlemi yapılmamalı ve kesinlikle fırça kullanılmamalıdır
|
- Öncelikle dişi yuvasına yerleştirmeye
çalışılmalıdır.
|
- Dişi yerine yerleştirirken aşırı kuvvet
uygulanmamalıdır. Aksi taktirde diş ve diş yuvasında ciddi hasarlara neden
olunabilir.
|
- Diş yuvasına yerleştirilebilmişse yerinde sabit
kalabilmesi için üzerine temiz bir gazlı bez koyularak ısırtılmalıdır.
|
- Bu şekilde en kısa zamanda dişhekimine
başvurulmalıdır.
|
- Eğer diş yuvasına yerleştirilememişse diş
hekimine gidinceye kadar süt ya da su içerisinde korunmalıdır.
|
- Yerinden çıkmış dişi tekrar kazanılması için
diş dokularının fazla zedelenmemesi ve mümkün olduğunca çabuk diş hekimine
baş vurulması gereklidir..
|
- Uygun şartlarda korunmuşsa ve en geç yarım saat
içerisinde diş hekimine ulaştırılmışsa dişin tekrar kendi yuvasına
yerleştirilerek (reimplantasyon) ile kurtulma şansı %90 dır.
|
Dudak ve yanak yaralanmaları
- Yaralı bölge ılık su ile temizlenmelidir.
|
- Yara bölgesinde kanama varsa kanamanın durması için gazlı
bezle basınç uygulanmalıdır.
|
- Yanak ya da dudak dışından soğuk kompres uygulanmalıdır.
|
- Eğer yara fazla büyükse ve kanama devam ediyorsa,
dişhekimine ya da en yakın acil polikliniğine başvurulmalıdır.
|
Diş çekimi sonrasında oluşan kanamalar
- Diş çekiminden sonra oluşan hafif kanamalar normaldir.
|
- Şiddetli kanama varsa hemen diş hekiminize ya da en yakın
sağlık kuruluşuna başvurmalısınız.
|
- Sızıntı şeklinde kanama varsa çekim yeri üzerine konulan
gazlı bez basınç uygulayarak yarım saat tutulursa kanama duracaktır.
|
- Eğer kanama hala devam ederse en uygun olanı dişhekiminize
başvurmanızdır. Bu mümkün değil ise bir çay poşetini suda ıslattıktan sonra
gazlı beze sarınız ve çekim yerine basınçla uygulayınız . Çay yaprağı
içerisinde bulunan kanın pıhtılaşmasına yardımcı mineraller sayesinde yarım
saat içerisinde kanama duracaktır.
|
- Eğer sonuç alınmaz ise diş hekiminiz ya da en yakın sağlık
merkezine başvurunuz.
|
Diş çekimini takiben öneriler
- Hekiminizin yanından ayrıldıktan sonra, gaz tamponu
ısırarak yerinde tutunuz. Kanama var ise ikinci tamponu da çekim yerine
uygulayabilirsiniz.
|
- Çekimi takiben 4-6 saat kadar sızıntı halinde kanama
meydana gelebilir.
|
- Çekimden sonra mümkünse başınız yüksekte olmak kaydıyla
yatınız.
|
- Çekimi takiben yaklaşık 2 saat kadar herhangi bir şey
yemeyiniz. Sıcak yiyeceklerden kaçınınız.
|
- Alkol ve kanamayı arttırabilecek olan ilaçları
kullanmayınız.
|
- Eğer herhangi bir sorun olur ise (ağrı, fazla ve uzun süre
kanama) dişhekiminize başvurunuz.
|
|
